وضعیت کنونی روابط ایران و پاکستان

پیوندهای دو كشور همسایه همواره از یک طرف تحت تأثیر نگرانیهای امنیتی و منافع استراتژیک آنها و از طرف دیگر در سایۀ تغییرات اساسی در هویت سیاسی آنها شكل یافته است.

روابط ایران و پاكستان در طول زمان شاهد فراز و نشیبهایی بوده است. پیوندهای دو كشور همسایه همواره از یک طرف تحت تأثیر نگرانیهای امنیتی و منافع استراتژیک آنها و از طرف دیگر در سایۀ تغییرات اساسی در هویت سیاسی آنها شكل یافته است. در دوران رژیم شاه رویکرد سیاسی دو كشور نسبت به همدیگر سازگار بود و هر دوی آنها در طی دوران جنگ سرد در یک بلوک سیاسی به رهبری آمریكا قرار داشتند. از اینرو آنها به دو متحد قوی در منطقه تبدیل شدند. بعد از انقلاب اسلامی ٥٧، هویت ملی در ایران دستخوش تغییرات اساسی شد و با توجه به ماهیت ذاتی انقلاب، یک دیدگاه سیاسی ستیزه جویانه ای در ایران به وجود آمد. ایجاد شكاف در منافع و ائتلافهای ژئوپلیتیک در منطقه سبب دوری هرچه بیشتر این دو كشور از هم شد. امضای توافقنامۀ امنیتی با هندوستان توسط ایران و پیوندهای قوی پاكستان با عربستان سعودی نیز موجب پیچیدگی بیشتر روابط تهران و اسلام آباد گردید. ظهور تهدیدات فرامرزی و تلاش برای سیاسی کردن گروه های شیعه در پاكستان هم باعث شد رویکرد دو كشور نسبت به هم محتاطانه باشد. در نتیجه، تلاش برای تقویت روابط طرفین به ویژه در زمینه های اقتصاد و انرژی با موانع مهمی روبرو گردید. با این حال و با توجه به اینکه هر دو كشور نسبت به نتایج خونبار یک درگیری احتمالی آگاه بوده اند، این تفاوتها به تقابل شدید طرفین منجر نشد. علاوه بر این، دو كشور نتوانستند مكانیزمی برای حل مشكلات دو جانبه ایجاد کنند و در نتیجه روابط آنها تاكنون در یک فضای ملتهب رقابتی به حیات خود ادامه داده است.

واژه های کلیدی: ایران، هند، پاکستان، عربستان سعودی، جنگ سرد

 

علاقمندان به دریافت اصل این نوشته به زبان انگلیسی می توانند آنرا از اینجا دریافت نمایند.