خط تولید جدید موشکی ایران: بهانۀ ترامپ برای اعلام عدم پایبندی تهران به برجام

طرح صیاد 3 می تواند توافق نامۀ برجام را با شکست مواجه سازد.

اقدام سپاه پاسداران در اعلام خط جدید تولید موشک می تواند نوعی نادیده گرفتن هشدارهای آمریکا تعبیر شود.

روز 22 ژوئیه و در اوج تنشها بین تهران و واشنگتن، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی طی اعلامیه ای، از ایجاد خط تولید موشک پدافند هوایی برد بلند "صیاد 3" خبر داد. این در حالی بود که چند روز پیش از آن، ایالات متحده به دلیل برنامۀ موشکی بالستیک تهران، تحریمهای جدیدی علیه ایران تصویب کرده بود. دولت ترامپ 18 ژوئیه و تنها یک روز پس از آنکه پایبندی ایران به توافقنامۀ هسته ای به لحاظ فنی را در کنگره تأیید کرده بود، تحریمهای جدیدی را علیه 18 تبعه و سازمان ایرانی در رابطه با فعالیتهای غیر هسته ای مانند گسترش موشکهای بالستیک اعمال نمود.

 

تحریمها شامل 7 نهاد و 5 نفر است که طبق بیانیۀ وزارت خزانه داری آمریکا در "فعالیتهای نظامی ایران یا فعالیتهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران" نقش داشته اند.

این تحریمها شامل 7 نهاد و 5 نفر است که طبق بیانیۀ وزارت خزانه داری آمریکا در "فعالیتهای نظامی ایران یا فعالیتهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران" نقش داشته اند. فهرست تحریم جدید شامل "یک سازمان جنایی بین المللی مستقر در ایران و سه نفر وابستۀ سازمانی" است . این "شبکه ها" علاوه بر کمک در خرید تسلیحات نظامی ایران، به سپاه پاسداران کمک کردند تا تعدادی هواپیماهای بدون سرنشین و "قایقهای تهاجمی تندرو"ی خود را افزایش دهد.

هنگامی که حسین دهقان وزیر دفاع ایران موضوع تأسيس خط جدید تولید موشک را اعلام کرد، تقریبا هیچ کدام از رسانه ها متذکر شدند که این اقدام ایران مغایر با قطعنامۀ 2231 شورای امنیت سازمان ملل نیست. بر اساس این قطعنامه، ایران متعهد می شود "هیچ فعالیتی مبنی بر پرتاب موشکهای بالستیک با قابليت حمل كلاهكهاى هسته اى انجام ندهد". اساسا قطعنامۀ جدید تلاش برای تعریف نوع موشکهای بالستیک با قابلیت حمل کلاهک هسته ای را پیچیده می سازد. بر اساس رژیم کنترل تکنولوژی موشکی (MTCR)، گروهی که در زمینۀ فناوری موشکهایی با قابلیت حمل کلاهک هسته ای فعالیت می کند، تنها موشکهای با برد 300 کیلومتری و ظرفیت بارگیری 500 کیلوگرم، توانایی حمل کلاهک هسته ای را دارند.

 

موشک "صیاد 3" اگرچه طبق بیانات رسمی، بر اساس آخرین فناوری روز دنیا طراحی شده است، اما این موشک تا رسیدن به سطح موشک بالستیک راه زیادی در پیش دارد.

موشک جدید "صیاد 3" می تواند به ارتفاع 27 کیلومتری دست یابد، مسافت 120 کیلومتری را طی کند، انواع هواپیماها و موشکهای کروز را مورد هدف قرار دهد و آنگونه که گفته می شود بر اساس آخرین فناوری روز دنیا طراحی شده است، اگرچه این موشک تا رسیدن به سطح موشک بالستیک راه زیادی در پیش دارد. از نظر دهقان، وزیر دفاع موشک "صیاد 3" می تواند در حوزۀ عملیاتی خود با انواع مختلف تهدیدات نظامی از قبیل هواپیماهای جنگی رادار گریز، هواپیماهای بدون سرنشین، موشکهای کروز، بالگردها و نیز انواع مختلف هواپیماهای مدرن دارای مانور و سرعت و ارتفاع بالا مقابله کند".

صیاد 3 دارای قابلیت هدایت ترکیبی، مادون قرمز و فناوری پیشرفتۀ مقابله با انواع جنگ الکترونیکی نیز می باشد. با این وجود طبق استانداردهای رژیم کنترل تکنولوژی موشکی و با توجه به قطعنامۀ 2231 مبنی بر قابلیت برد 300 کیلومتری، این موشک توانایی حمل کلاهک هسته ای را ندارد.

 

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران علیرغم رجز خوانیهای خود، فوق العاده محتاط است تا به دلیل جریان تحریمهای اعمال شده از سوی کنگره در خصوص فعاليتهاي غیر هسته ای پا فراتر از این نگذارد.

به عبارت دیگر، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران علیرغم رجز خوانیهای خود، فوق العاده محتاط است تا به دلیل جریان تحریمهای اعمال شده از سوی کنگره در خصوص فعاليتهاي غیر هسته ای پا فراتر از این نگذارد. بخش هوافضای سپاه پاسداران که مسئولیت برنامۀ موشکهای بالستیک را بر عهده دارد، در دوران ریاست جمهوری اوباما دست به آزمایش موشکی زد که ظاهرا ناقض قطعنامۀ 2231 در رابطه با برجام بود. بعد از روی کار آمدن دونالد ترامپ در 29 ژانویه 2017، مایکل فلین مشاور سابق امنیت ملی آمریکا ضمن بیان اینکه "ایران نشان داد یک تهدید به حساب می آید"، به این کشور هشدار داده است که آزمایش مجدد موشک بالستیک، واکنش شدیدی از سوی ایالات متحده به دنبال خواهد داشت. از آن زمان تاکنون ایران تنها یک موشک کوتاه برد آزمایش کرده است که در چهارچوب محدودیتهای قطعنامۀ 2231 به شمار می رود.

 

هدف از موشک "صیاد 3" ممکن است بیشتر جنبۀ تبلیغاتی داشته باشد تا اینکه یک سلاح مؤثر نظامی به حساب بیاید.

با این وجود اقدام سپاه پاسداران در اعلام خط جدید تولید موشک می تواند نوعی نادیده گرفتن هشدارهای آمریکا تعبیر شود. با این حال هدف از موشک "صیاد 3" ممکن است بیشتر جنبۀ تبلیغاتی داشته باشد تا اینکه یک سلاح مؤثر نظامی به حساب بیاید. نظام جمهوری اسلامی احتمالا بر این باور است که می تواند از این موشکها برای مقابله با دشمنان منطقه ای خود و احتمالا ارعاب آنها استفاده نماید.

 

علیرغم دستاوردهای اخیر، موشکهای پیشرفته تر ایران به دلیل ناکارآمدی، قادر به تخریب اهداف نظامی دقیق نیستند.

علیرغم دستاوردهای اخیر، موشکهای پیشرفته تر ایران به دلیل ناکارآمدی، قادر به تخریب اهداف نظامی دقیق نیستند. به عنوان نمونه، بر اساس گزارشات سازمان اطلاعات اسرائیل، از هفت موشک زمین به زمین میان برد ذوالفقار که توسط ایران و در پاسخ به حملات تروریستی تهران به نیروهای داعش در شهر دیرالزور سوریه شلیک شده بود، تنها دو مورد به هدف اصابت کرد و این یعنی یک شکست قطعی.

با این حال، موضوع حائز اهمیت این است که چرا ایران خود را نیازمند قابلیتهای دفاعی بیشتر می داند. علاوه بر تنشهای منطقه ای بین ایران و رقبای قدرتمند آن -که معمولا ساخته و پرداختۀ خود ایران بوده است، معاملۀ تسلیحاتی اخیر بین واشنگتن و عربستان سعودی توجه مقامات ایرانی را به خود جلب نموده است. همانطور که آقای دهقان هم خاطرنشان کرد، معاملۀ تسلیحاتی 110 میلیارد دلاری بین آمریکا و عربستان سعودی تهدیدی علیه ایران به شمار می رود. وی می گوید: اخیرا شاهد خرید حجم زیادی از تسلیحات بودیم که برخی کشورهای منطقه با پرداخت هزینه های هنگفت به آمریکا، تسلیحات زیادی را وارد منطقه کرده اند. این اقدام با هدف تهدید ایران اسلامی صورت گرفته است.

بستۀ کمک نظامی چند میلیاردی که شامل سامانۀ موشکی دفاع هوایی مارتین لاکهید و تسلیحات نظامی پیشرفته ای می شود که واشنگتن قول داد در اختیار ریاض قرار دهد، چیزی نیست که ایران به راحتی بتواند از آن چشم بپوشد. این معاملۀ تسلیحاتی قابل توجه نشانگر تلاش دولت ترامپ برای افزایش فشار علیه ایران است.

 

ایران به شدت نگران رد احتمالی برجام در پایان مهلت 90 روزۀ تجدید نظر از سوی دولت ترامپ است.

به علاوه، ایران به شدت نگران رد احتمالی برجام در پایان مهلت 90 روزۀ تجدید نظر از سوی دولت ترامپ است. روز 17 ژوئیه ترامپ بدون شک در پذیرش این توافق نامه مردد بود، هنوز هم این احتمال وجود دارد که وی از پذیرش این بسته سر باز زند و اعضای دولت او احتمالا تلاش خواهند کرد تا علیرغم اعتراض وزارت امور خارجه، پنتاگون و مک مستر نسبت به جلوگیری از تأیید نهایی توافق نامۀ مزبور اقدام نمایند.

در چنین شرایطی، اقدام منطقی ایران می تواند سرمایه گذاری در توسعۀ خط تولید موشکهای تدافعی نظیر "صیاد 3" به جای موشکهای بالستیک با برد بالاتر باشد؛ به ویژه از آن جهت که سرمایه گذاری در زمینۀ موشکهای بالستیک مقرون به صرفه نیست و می تواند واکنشهای منفی بیشتری از سوی کاخ سفید به همراه داشته باشد. ایران نباید بیشتر، بهانۀ جدیدی بدست ترامپ دهد.

موشک صیاد 3، خط تولید موشک، تهران، برجام، ترامپ

انتصاب جان بولتون چه پیامی برای ایران دارد؟

فرهاد رضایی

قدرت نمایی آمریکا احتمالاً ایران را وادار به کنار گذاشتن سیاستهای تحریک آمیز و خصمانه خود خواهد کرد.

سیاست جدید ترامپ در قبال ایران، به پروژۀ عادی ‌سازی روابط میان ایران و آمریکا پایان می دهد

فرهاد رضایی

اگر خامنه ای قانع شود که برجام بدون همراهی واشنگتن هم می تواند برای ایران سودمند باشد، ایران ممکن است همچنان به توافقنامه پایبند باقی بماند.