İran'da Devlet Yapısı ve Temel Kurumlar-II Yürütme Erki

05.10.2018
Mehmet Koç İç Politika Koordinatörü

Devrim sonrasında İran’da tesis edilen dine dayalı devlet anlayışı hazırlanan anayasayla kurumsal bir kimlik kazanmıştır. Din adamlarından oluşan İranlı yönetici elitler, klasik İslam devleti anlayışını modern devlet yapısına uyarlamaya çalışmıştır.

Devrim sonrasında İran’da tesis edilen dine dayalı devlet anlayışı hazırlanan anayasayla kurumsal bir kimlik kazanmıştır. Din adamlarından oluşan İranlı yönetici elitler, klasik İslam devleti anlayışını modern devlet yapısına uyarlamaya çalışmıştır. Devlet Başkanının bir din adamı olmasını öngören bu devlet modelinde, yürütme erkinin yetkileri de anayasada Devrim Rehberi olarak tanımlanan otorite ile halk tarafından seçilen Cumhurbaşkanı arasında paylaşılmıştır. Benzer bir örneği görülmeyen bu devlet modelinin işleyişinde birtakım sorunların yaşanması kaçınılmazdır. 1989’da yapılan anayasa değişikliğiyle iktidar Devrim Rehberi ile Cumhurbaşkanı arasında taksim edilmiştir. Bu bağlamda hem Devrim Rehberi’nin hem Cumhurbaşkanının görevlerinde önemli değişiklikler meydana gelmiştir. Devrim Rehberi devletin başı ve Başkomutan sıfatıyla erkler üstü bir konumda mutlak otorite şeklinde yeniden tanımlanırken Cumhurbaşkanı da ikinci en yüksek siyasi otorite ve yürütme erkinin başı olarak tanımlanmıştır.