İran Bütçe Sistemi ve 1399 Mali Yılı Bütçesi

EKONOMİ 08.04.2020
Murat Aslan Başkan Yardımcısı / Koordinatör, Ekonomi
Ahmad Zubair Nabizada Asistan, Ekonomi

Ülke ekonomisi ve 1399 yılı bütçesi ile ilgili yapılacak değerlendirmeler esasen ekonomik değişkenlerin yanında ve belki de bunlardan çok daha fazla uluslararası arenada meydana gelecek gelişmeler etrafında şekillenecektir.

İran ekonomisi, 1398 (21 Mart 2019-20 Mart 2020) yılında gerek ekonomik gerek siyasi gerekse de sosyal anlamda zor günler geçirdi. ABD’nin Kapsamlı Ortak Eylem Planı (KOEP) ya da Nükleer Anlaşma’dan 8 Mayıs 2018’de çekilmesi ve bunu takiben anlaşmada yer alan taahhütlerini sonlandırması kötüye gidişin önemli bir kırılma noktası olmuştur. Nitekim 8 Mayıs sonrasında ABD’nin tek taraflı olarak İran’a uyguladığı ekonomik, finansal ve siyasi yaptırımları devreye alması ve gün geçtikçe yaptırımların sayı ve kapsamını genişletmesi başta petrol ihracatı olmak üzere İran ekonomisini önemli ölçüde sarsmıştır.

Mayıs 2018 sonrası İran’ında bu sorunlar büyüyerek ekonominin haricinde birçok alanda da kendisini göstermiştir. Ruhani hükûmeti sorunlarla baş etmek için bazı adımlar atsa dahi ülkede ekonomik, siyasi ve sosyal sorunlar büyük oranda yapısal ve yaptırımlardan kaynaklandığı için bu çözüm çabalarının İran halkını rahatlatacak bir etkiye sahip olduğu söylenemez.

ABD yönetimi her ne kadar inkâr etse de birçok uzman, uygulanan “maksimum baskı” politikalarının asıl amacının “rejim değişikliği” olduğunu iddia etmektedir. Uzmanlara göre ekonomik alanda yaptırımlar nedeniyle çaresizliğe sürüklenen İran toplumunun rejime karşı ayaklanacağı düşünülmektedir. Böylece ülkede ABD, İsrail ve bölgedeki diğer ülkelerle iyi geçinen mutedil bir ülke inşa edilmek istenilmektedir. Aralık 2019’da Katar’da düzenlenen Doha Forumu’nda yaptığı konuşmada ABD Hazine Bakanı Munichen, ABD’nin yürüttüğü “maksimum baskı” kampanyasının istedikleri şekilde sürdüğünü söylemiştir. Dolayısıyla işlerin ABD’nin istediği gibi gittiği ve zamanın İran’ın aleyhine işlediği düşünülmektedir.

...

İran’da Üretim Sıçraması Olabilir mi?

Murat Aslan Birkan Kemal Ertan

İran'da 1399 yılı "Üretim Sıçraması" yılı olarak kabul edildi ve Sanayi, Madencilik ve Ticaret Bakanlığı bir program açıkladı. Ancak bu programın gerçekleştirilmesi zor gözüküyor.

Salgınla Mücadelede Zorlanan İran IMF’ye Yöneldi

Murat Aslan

Koronavirüs salgını, etkili olduğu ülkelerin ekonomilerinde de ciddi tahribata yol açıyor. Birçok ülke salgından etkilenen sektörler için yardım paketleri açıklarken, ekonomisi zaten kırılgan olan İran, IMF'ye borç başvurusunda bulundu.