Kenan Aslanlı

Haziran 2021’den itibaren sıcaklıkta yaşanan yükseliş, İran’daki elektrik talebinde artışa ve bu da ülkenin birçok şehrinde elektrik kesintilerine yol açıyor.

Tüm belirsizliklere rağmen 2021’de ortalama petrol fiyatının varil başına 45-60 dolar arasında değişeceği öngörüsü, uzmanlar arasında geniş kabul görmektedir.

Petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki azalmanın yanında yerli gaz üretimine başlanması, döviz kurundaki dalgalanmalara rağmen Türkiye’nin elini rahatlatabilir.

Irak'ın İran'a enerji bağımlılığı ABD'yi rahatsız etmekte ancak alternatif bir kaynağın bulunamaması da önemli bir engel oluşturmaktadır.

OPEC+ ülkelerinin petrol üretim kesintisi ile ilgili uzlaşamamaları özelde Basra Körfezi’nde genelde Orta Doğu’da ekonomik, siyasi ve jeopolitik sonuçlar doğuracaktır.

Azerbaycan'ın İran ile asimetrik ekonomik ilişkileri “koronavirüs etkisi”ne rağmen sınırları açık tutmayı ve İran’dan ithalatı aksatmamayı zorunlu kılmıştır.

İran’ın 2020 yılında bölgede “vekil güçler” kullanarak güvenlik stratejisini sürdürme olasılığı yüksek ancak Hürmüz Boğazı’nı ablukaya almayı şu aşamada göze alamaz.

İran’da çoğunlukla güvenlik eksenli kurumlarla bağlantılı ülke içindeki güçlü çıkar grupları, ekonomik serbestleşme ve sürdürülebilir ekonomik büyüme gibi reform gerektiren konuların önünde engel teşkil etmektedir.

Karşılıklı ekonomik çıkarların yanı sıra Gürcistan’ın perspektifinden İran, bölgede pragmatik bir ortak ve Rusya’nın jeopolitik eylemlerine karşı denge aktörü olarak görülmektedir.

OPEC, üretim kesintisi kararıyla 2019 yılında arz-talep dengesinde ciddi oynamalar ve beklenmedik jeopolitik gelişmeler yaşanmadığı takdirde petrolün varil fiyatını 70 dolar bandında sabitlemeyi hedefliyor.

Hazar Denizi’nin hukuki statüsü ile ilgili devletler arasındaki başlıca ihtilaf denizin tabanının nasıl bölüneceğidir ve bu konuda İran diğer devletlerden farklı düşünmektedir.

Temel ekonomik göstergeler değerlendirildiğinde İran ve Ermenistan arasında asimetrik bir durumun varlığı dikkat çekmektedir. İki ülkenin ekonomik yapısı ve sorunları birbirinden ciddi anlamda ayrışmaktadır.​