İran Merkez Bankası Açık Piyasa İşlemlerini Başlattı

İran Merkez Bankası piyasadaki likidite, enflasyon oranı ve faiz oranları kontrol etmek için açık piyasa işlemleri uygulamasına başlattı.

İran Merkez Bankası Açık Piyasa İşlemleri Yürütme Komitesi ilk olarak 22 Aralık 2019’da oluşturulmuştu. 16 Ocak 2020 tarihinde İran Merkez Bankasının 59. Genel Kurul Toplantısı’nda Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani tarafından ilk açık piyasa işlemleri mekanizmasının faaliyetlerinin başlatıldığı duyuruldu.

İran Merkez Bankası 18 Ocak 2020’de ilk defa açık piyasa işlemleri çerçevesinde devlet borçlanma senetlerini satın alarak piyasaya likidite (para arzını arttırmıştır) sundu. İran Merkez Bankası Başkanı Abdolnaser Hemmati, “Açık piyasa işlemlerinin temel amacı piyasadaki likidite ve enflasyonu kontrol etmektir.” açıklamasında bulundu.

Bu sistemin diğer bir önemli işlevi de devlet borçlanma senetlerinin (özellikle kısa vadeli hazine bonolarının) sermaye piyasasında banka ve diğer aracı kuruluşlar vasıtasıyla satın alımı ve satımının yapılmasına yardımcı olmaktır. Satın alım ve satış işlemleri ile ülkedeki para arzının genişletilmesi veya daraltılması daha kolay kontrol edilebilmektedir. Açık piyasa işlemlerinin başlaması ile bankaların uyguladıkları faiz oranları Merkez Bankası tarafından daha etkin bir şekilde yönetilebilmektedir. Merkez Bankası bunun için banka rezervleri ile ilgili politika değişikliğine gidebilir. Ancak banka rezervleri ile ilgili adımlar piyasada miktar ve fiyat olmak üzere iki etki meydana getirmektir. Oysaki açık piyasa işlemleri ile bankalar arası riyalin likidite dağılımının etkin bir şekilde kontrol edilmesi daha kolaydır. Ayrıca açık piyasa işlemlerinin başlaması, para mekanizması kanallarını özellikle de kâr oranı kanalını güçlendirmektedir. İran Merkez Bankası, açık piyasa işlemlerini hayata geçirerek parasal araçlar kullanıp İran para politikası çerçevesini modernleştirmeyi amaçlamaktadır. İran’ın 2020-2021 bütçe tasarısının beşinci notunda hükûmet, "para politikasını uygulamak, faiz oranlarını yönetmek ve enflasyonu kontrol etmek" için açık piyasa işlemlerinin başlatılmasını öngörmüştür.

Açık Piyasa İşlemleri, para politikası, merkez bankası, enflasyon, likidite

İran Petrol Üretiminin Tarihî Düşüşü

Ahmad Zubair Nabizada

Yaptırımlar, İran’ın petrol ihracatının %90 oranında azalmasına yol açarken koronavirüsle beraber ülkedeki petrol üretimi de %49 oranında düşerek son 30 yılın en düşük seviyesine geriledi.